بعد از گذشت نزدیک به چهار ماه از جنایت آشکار و حمله بیپروا و غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و به شهادت رساندن آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر جلیلالقدر ایران و جهان تشیع، شرایطی ایجاد شده که مردم ایران و دیگر علاقهمندان به این مرجع تقلید شیعیان، با پیکر مطهر ایشان وداع کنند. رویدادی که بهعنوان ندای شرافت و مظلومیت، یقیناً برای قرنها در دل تاریخ ماندگار خواهد ماند؛ چراکه به سنت تاریخ، پاکترین انسانها به دست ناپاکترینها به قتل رسیدهاند.
امروز ایران عزیزمان در حالی در آستانه وداع و بدرقه پیکر رهبر شهید خود به سر میبرد که میراث سترگ معنوی و مادی بهجا مانده از این مجاهد نستوه، برای قرنها در یاد و خاطره این مرز و بوم جاودان خواهد بود؛ میراثی از جنس پایداری، خودکفایی، خودباوری و کمک به مظلوم که در حافظه جمعی هر ایرانی شکل گرفته و یقیناً در آینده مشترک همه ما باقی خواهد ماند. این وداع، بدرقه رهبری است که مفهوم «ایران مقتدر در سایه اسلام» را بهعنوان یکی از محورهای اصلی گفتمان رسمی و عملیاتی کشور مطرح و همیشگی کرد.
در طول ۳۷ سال رهبری آیتالله خامنهای، مجموعهای از انتخابها و جهتگیریها در حوزههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی اتخاذ شد که آثار آن در ساختار قدرت منطقهای ایران و از جمله در دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر قابل مشاهده استدر دوره زعامت ایشان، حفظ استقلال سیاسی، تقویت قدرت بازدارندگی، توسعه توانمندیهای علمی و دفاعی و گسترش توان بینالمللی ایران، بهعنوان ارکان یک راهبرد کلان دنبال شد؛ راهبردی که در ادبیات سیاسی با عنوان استراتژی «حضور فعال در میدان» در کنار بهرهبرداری از «دیپلماسی پویا» شناخته میشود.
در طول ۳۷ سال رهبری آیتالله خامنهای، مجموعهای از انتخابها و جهتگیریها در حوزههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی اتخاذ شد که آثار آن در ساختار قدرت منطقهای ایران و از جمله در دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر قابل مشاهده است
در دوره زعامت ایشان، حفظ استقلال سیاسی، تقویت قدرت بازدارندگی، توسعه توانمندیهای علمی و دفاعی و گسترش توان بینالمللی ایران، بهعنوان ارکان یک راهبرد کلان دنبال شد؛ راهبردی که در ادبیات سیاسی با عنوان استراتژی «حضور فعال در میدان» در کنار بهرهبرداری از «دیپلماسی پویا» شناخته میشود.
در تاریخ معاصر ایران، کمتر مقطعی را میتوان یافت که به اندازه دوره رهبری ایشان با حجم گستردهای از تحولات سیاسی، امنیتی و اقتصادی همراه بوده باشد. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران جهان را در حال ورود به مرحلهای توصیف میکنند که آغاز آن، پایان یک دوره تاریخی و شروع دورهای جدید را رقم خواهد زد.
آیتالله سیدعلی خامنهای پیشوای سیاسی و معنوی بود که در طول حیات پربرکت خویش، گفتوگوی ادیان ابراهیمی در سراسر دنیا را ترویج کرد و بر ضرورت وحدت در جهان اسلام تأکید خاص داشت؛ حامی بهبود مناسبات با همسایگان بود و بر تعمیق روابط دوستانه با همه کشورهای دنیا و بهویژه کشورهای آمریکای لاتین و آفریقا، بهعنوان پیشتازان جنبشهای مبارزه با استعمار و امپریالیسم جهانی، توجه خاص داشت. او جلوتر از زمان خود بود و میدانست برای مقابله با یکجانبهگرایی، باید در مقابل آن متحد شد و چندجانبهگرایی را در سطح بینالملل تقویت کرد.
از این رو، در منظومه فکری و رویکرد سیاست خارجی رهبر شهید انقلاب، آمریکای لاتین نه یک منطقه جغرافیایی دوردست، بلکه بخشی از مجموعه کشورهای مستقل و تأثیرگذار در روند شکلگیری نظم جدید بینالمللی به شمار میرفت. از منظر ایشان، تحولات چند دهه اخیر در آمریکای لاتین، بیانگر افزایش روحیه استقلالخواهی، مخالفت با سلطهجویی قدرتهای بزرگ و تلاش ملتهای این منطقه برای حفظ حاکمیت ملی بود. بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران تحت رهبری ایشان، توسعه روابط با کشورهای آمریکای لاتین را بخشی از راهبرد کلان گسترش همکاری با کشورهای مستقل و کاهش وابستگی به ساختارهای تحت سلطه قدرتهای غربی میدید.
رهبر شهید انقلاب در سالهای اخیر و در دیدارهای خود با مسئولان دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی، بر ضرورت گسترش ارتباطات با آمریکای لاتین و آفریقا، بهعنوان یکی از برنامههای قطعی و لازم در عرصه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تأکید داشت و این مناطق را بهعنوان ظرفیتهای مهم جمهوری اسلامی ایران برای ایفای نقش در نظم آینده جهانی برمیشمرد.
بر همین اساس نیز، محور اصلی دیدارهای رهبر شهید انقلاب با رهبران آمریکای لاتین همواره بر اشتراکات سیاسی، استقلالطلبی و همکاری راهبردی استوار بود. ایشان نگاه خاصی به کشورهای مستقل و دولتهای برآمده از جنبشهای آزادیبخش مردمی در منطقه آمریکای لاتین داشتند. نخستین تأکید جدی ایشان بر اهمیت آمریکای لاتین، در دیدار با هوگو چاوز، رئیسجمهور فقید ونزوئلا، در سال ۱۳۸۰ مطرح شد؛ جایی که رهبر انقلاب با اشاره به هویت تاریخی و فرهنگی مستقل آمریکای لاتین، این منطقه را برخوردار از شخصیتهایی اثرگذار همچون سیمون بولیوار، فیدل کاسترو و سالوادور آلنده دانسته و بر ضرورت حفظ این هویت مستقل تأکید کردند.
در اندیشه رهبر شهید انقلاب، آمریکای لاتین یکی از عرصههای مهم تقابل میان رویکرد سلطهطلبانه ایالات متحده آمریکا و اراده ملتها برای حفظ استقلال سیاسی بود. ایشان بارها با اشاره به سیاست سلطه تاریخی آمریکا در قبال این منطقه، تأکید داشتند واشنگتن همواره آمریکای لاتین را حوزه نفوذ انحصاری خود تلقی کرده و تلاش کرده است تا مانع از حضور سایر کشورها در این منطقه شود.در سالهای بعد و در دیدارهای مکرر با هوگو چاوز، روابط تهران و کاراکاس بهعنوان «روابطی راهبردی» توصیف شد که بر پایه ارزشها، آرمانها و اهداف مشترک شکل گرفته است. رهبر فقید تصریح داشتند که همکاری ایران و ونزوئلا نهتنها علیه هیچ کشوری نیست، بلکه الگویی برای همکاری میان ملتهای مستقل محسوب میشود و نگرانی قدرتهای سلطهگر از این همکاری، ناشی از به خطر افتادن منافع نامشروع آنان است.
در اندیشه رهبر شهید انقلاب، آمریکای لاتین یکی از عرصههای مهم تقابل میان رویکرد سلطهطلبانه ایالات متحده آمریکا و اراده ملتها برای حفظ استقلال سیاسی بود. ایشان بارها با اشاره به سیاست سلطه تاریخی آمریکا در قبال این منطقه، تأکید داشتند واشنگتن همواره آمریکای لاتین را حوزه نفوذ انحصاری خود تلقی کرده و تلاش کرده است تا مانع از حضور سایر کشورها در این منطقه شود.
در سالهای بعد و در دیدارهای مکرر با هوگو چاوز، روابط تهران و کاراکاس بهعنوان «روابطی راهبردی» توصیف شد که بر پایه ارزشها، آرمانها و اهداف مشترک شکل گرفته است. رهبر فقید تصریح داشتند که همکاری ایران و ونزوئلا نهتنها علیه هیچ کشوری نیست، بلکه الگویی برای همکاری میان ملتهای مستقل محسوب میشود و نگرانی قدرتهای سلطهگر از این همکاری، ناشی از به خطر افتادن منافع نامشروع آنان است.
رهبر شهید در دیدار با دانیل اورتگا، رئیسجمهور نیکاراگوئه، در سفر ۲۰ خرداد ۱۳۸۶ به تهران، با اشاره به بیداری ملتهای آمریکای لاتین، ایستادگی آنها در برابر سلطهطلبی را تحولی ارزشمند ارزیابی کرده و جمهوری اسلامی ایران را حامی گسترش روابط با کشورهای مستقل این منطقه معرفی کردند. ایشان در دیدار سال ۱۳۸۷ با اوو مورالس، رئیسجمهور بولیوی، نیز روحیه استقلالطلبی ملتهای آمریکای لاتین را سرمایهای مهم برای آینده این منطقه توصیف کرده و همکاری کشورهای مستقل را زمینهساز شکلگیری نظمی عادلانهتر در جهان امروز دانستند. در دیدار با رائول کاسترو در ۲۱/۱۰/۱۳۹۱ و سپس میگل دیاز کانل در ۱۳/۹/۱۴۰۲، رؤسای جمهور وقت کوبا، رهبر شهید انقلاب بر این نکته تأکید داشتند که ایران و کوبا طی سالهای گذشته نشان دادهاند که میتوان در برابر فشار و تحریم قدرتهای بزرگ ایستادگی کرد و روابط دو کشور را بر پایه آرمانها و منافع راهبردی مشترک و نه منافع مقطعی و زودگذر، پایهگذاری کرد. این مجاهد شهید، در دیدار ۲۱/۳/۱۴۰۱ با نیکلاس مادورو، رئیسجمهور وقت ونزوئلا، نیز تجربه مشترک ایران و ونزوئلا در مقابله با تحریمهای آمریکا را الگویی موفق برای کشورهای مستقل دانستند و بر این نکته تأکید داشتند که روابط دو کشور، نمونهای از همکاری موفق میان دولتهای مستقل است که باید بیش از پیش توسعه یابد.
در اندیشه رهبر شهید انقلاب، آمریکای لاتین یکی از عرصههای مهم تقابل میان رویکرد سلطهطلبانه ایالات متحده آمریکا و اراده ملتها برای حفظ استقلال سیاسی بود. ایشان بارها با اشاره به سیاست سلطه تاریخی آمریکا در قبال این منطقه، تأکید داشتند واشنگتن همواره آمریکای لاتین را حوزه نفوذ انحصاری خود تلقی کرده و تلاش کرده است تا مانع از حضور سایر کشورها در این منطقه شود. از همین روی، ایشان پروژه «نظم نوین جهانی» پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی را بخشی از طرح آمریکا برای استقرار نظام تکقطبی و گسترش سلطه سیاسی، اقتصادی و نظامی در جهان میدانست. از نگاه ایشان، سیاستهای مخرب آمریکا در منطقه آمریکای لاتین همواره در راستای حفظ این سلطه و کنترل منابع و ظرفیتهای راهبردی منطقه بود و فشارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی بر دولتهای مستقل آمریکای لاتین را نیز در همین چارچوب تحلیل میکردند.
رهبر شهید بهدرستی، رفتار امپریالیستی و توسعهطلبانه ایالات متحده آمریکا در منطقه آمریکای لاتین را مشابه سیاستهایی تشخیص داده بود که طی دهههای گذشته علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال شده و معتقد بود آمریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف خود از طریق جنگ نظامی و تحریم، به جنگ رسانهای، روانی و تبلیغاتی علیه دولتهای آزاد و مستقل منطقه روی آورده است. از دیدگاه ایشان، عملیات رسانهای و روانی دولتمردان آمریکایی، بخشی از راهبرد گستردهتری است که هدف آن، تضعیف اراده ملتهای مستقل برای حفظ حاکمیت ملی، تغییر هویت فرهنگی و تاریخی ملتهای مستقل، ایجاد ناامیدی، تضعیف انسجام اجتماعی و وادار کردن کشورها به پذیرش سلطه آمریکا بر این منطقه وسیع و با ظرفیت است.
آیتالله خامنهای معتقد بود فشارهای آمریکا محدود به ابزارهای اقتصادی و نظامی نیست، بلکه جنگی فراگیر در حوزه رسانه، فرهنگ، افکار عمومی و روایتسازی را نیز دربر میگیرد. به اعتقاد ایشان، فشارهای همهجانبه آمریکا بر ملتهای آمریکای لاتین با هدف تخریب حافظه تاریخی ملتها، تغییر هویت فرهنگی و کاهش ظرفیت مقاومت ملی آنها طراحی شده است. رهبر شهید انقلاب، سیاستهای آمریکا در منطقه آمریکای لاتین را ادامه همان الگوی تاریخی سلطهطلبی، مداخلهجویی و اعمال فشار بر ملتهای مستقل میدید و برای مقابله با آنها، افزایش همکاری میان کشورهای مستقل در جهت کاهش هژمونی آمریکا، تقویت حاکمیت ملی کشورها و تسریع روند شکلگیری نظام بینالملل چندقطبی را بهعنوان راهکار ارائه میکرد.
از این منظر و در دوره ایشان، آمریکای لاتین نهتنها یکی از اولویتهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرفت، بلکه بخشی از عمق راهبردی جمهوری اسلامی در روند تحولات آینده نظام بینالملل محسوب میشد؛ منطقهای که گسترش همکاری با آن میتواند در تقویت جایگاه ایران، توسعه روابط با جهان جنوب و افزایش نقشآفرینی کشورهای مستقل در معادلات جهانی مؤثر باشد.
در دوره ایشان، آمریکای لاتین نهتنها یکی از اولویتهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرفت، بلکه بخشی از عمق راهبردی جمهوری اسلامی در روند تحولات آینده نظام بینالملل محسوب میشددر مجموع میتوان گفت در دوره رهبری این مجاهد شهید، در عرصه سیاست خارجی با بازتعریف نقش ایران در منطقه و در عرصه جهانی مواجه بودیم. توسعه روابط راهبردی با کشورهای جنوب جهانی، مدیریت تنشهای منطقهای و مواجهه و مقاومت در برابر فشارهای بینالمللی، از جمله محورهای اصلی سیاست خارجی کشورمان در این سالها به شمار میرفت. در طول ۳۷ سال رهبری آیتالله خامنهای، مجموعهای از انتخابها و جهتگیریها در حوزههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی اتخاذ شد که آثار آن در ساختار قدرت منطقهای ایران و از جمله در دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر قابل مشاهده است. از تغییر موازنههای امنیتی در منطقه خاورمیانه تا شکلگیری معادلات جدید در روابط ایران با کشورهای آمریکای لاتین و آفریقا؛ از همین روی، این دوره را میتوان از پیچیدهترین و اثرگذارترین دورههای تاریخی ایران دانست؛ دورهای که قدرت جمهوری اسلامی ایران و ظرفیت تأثیرگذاری و چانهزنی آن را به جهان نشان داد و تثبیت کرد.
در دوره ایشان، آمریکای لاتین نهتنها یکی از اولویتهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرفت، بلکه بخشی از عمق راهبردی جمهوری اسلامی در روند تحولات آینده نظام بینالملل محسوب میشد
در مجموع میتوان گفت در دوره رهبری این مجاهد شهید، در عرصه سیاست خارجی با بازتعریف نقش ایران در منطقه و در عرصه جهانی مواجه بودیم. توسعه روابط راهبردی با کشورهای جنوب جهانی، مدیریت تنشهای منطقهای و مواجهه و مقاومت در برابر فشارهای بینالمللی، از جمله محورهای اصلی سیاست خارجی کشورمان در این سالها به شمار میرفت. در طول ۳۷ سال رهبری آیتالله خامنهای، مجموعهای از انتخابها و جهتگیریها در حوزههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی اتخاذ شد که آثار آن در ساختار قدرت منطقهای ایران و از جمله در دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر قابل مشاهده است. از تغییر موازنههای امنیتی در منطقه خاورمیانه تا شکلگیری معادلات جدید در روابط ایران با کشورهای آمریکای لاتین و آفریقا؛ از همین روی، این دوره را میتوان از پیچیدهترین و اثرگذارترین دورههای تاریخی ایران دانست؛ دورهای که قدرت جمهوری اسلامی ایران و ظرفیت تأثیرگذاری و چانهزنی آن را به جهان نشان داد و تثبیت کرد.
اکنون در آستانه وداع با پیکر این رهبر عزیز، نگاهها بیش از هر زمان دیگری به گذشته و آینده این مسیر دوخته شده است؛ مسیری که دورهای تکاملی از تاریخ ایران را برای آیندگان روایت خواهد کرد. باشد تا مراسم وداع با این رهبر فرزانه نیز فصل جدیدی از ندای همبستگی برای جهانی سرشار از صلح باشد.
سفیر جمهوری اسلامی ایران در نیکاراگوآ