سیاسی
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم، پرویز امینی، عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد، در نشست «بعثت مردم و ساخت آینده» اظهار کرد: باید آینده را برای ساخت آینده پیدا کنیم و این رویکرد را از دل همین جنگ موجود به دست بیاوریم. فرض میکنیم در شرایط کنونی، با توجه به جنگ رمضان، باید آن را مبنایی برای ورود به آینده قرار دهیم. آینده در این نگاه، با رویکردهای دیگر متفاوت است؛ رویکردی که در گذشته نیز مطرح شده بود، اما در شرایط فعلی میتواند زمینههای جدیتری پیدا کند.
امینی ادامه داد: من این رویکرد را در دو مفهوم توضیح میدهم؛ نخست “تداوم” و دوم “تغییر”. معتقدم برای حرکت به سمت آینده و ساخت آن، باید این دو مفهوم را همزمان در نظر گرفت. اگر تحلیل وضع موجود هم داریم، باید آن را در خدمت ساخت آینده به کار بگیریم.
وی گفت: جنگ رمضان نشان داد که ساختار سیاسی و اجتماعی کشور از توانمندیهای قابل توجهی برخوردار است؛ توانمندیهایی که در شرایط بحران، یعنی سختترین وضعیتها که موجودیت یک جامعه هدف قرار میگیرد، خود را نشان میدهد. در شرایط عادی، بسیاری از افراد از وطندوستی و دفاع از کشور سخن میگویند، اما زمانی که موجودیت یک جامعه در خطر قرار میگیرد، میزان واقعی این ظرفیتها مشخص میشود.
امینی افزود: به نظر من تهدیدی که در این جنگ تجربه شد، از بزرگترین تهدیدهای قرن گذشته بوده و قابل مقایسه با جنگ ایران و روس، یا اشغال ایران در شهریور 20 و حتی سایر مقاطع تاریخی نیست. از نظر کیفیت و سطح نابرابری در میدان، این تهدید در سطح متفاوتی قرار داشت، اما در عین حال، نوع پاسخ جامعه ایران نیز کاملاً متفاوت بود.
وی ادامه داد: جنگ رمضان نشان داد جامعه ایران یک جامعه قوی است؛ هم از نظر آگاهی، هم از نظر اراده و هم از نظر توانایی. این جامعه در دل یک بحران بسیار بزرگ قرار گرفت و عملکرد آن نشاندهنده ظرفیت بالای آن بود.
امینی همچنین گفت: ساختار سیاسی کشور نیز ساختاری قوی و دارای بنیه است؛ ساختاری که میتواند در شرایط بحرانی، حتی در صورت از دست رفتن رأس هرم در لحظات اولیه، خود را بازسازی و ترمیم کند. همچنین در صورت از دست رفتن فرماندهان نظامی، امکان جایگزینی سریع و ادامه فرماندهی وجود دارد.
وی افزود: در واقع، این ساختار در حوزه نظامی نیز از ظرفیت بالایی برخوردار است و نیروی نظامی کشور توان رویارویی با قویترین ارتشهای جهان را دارد. این توانمندی شامل طراحی، تولید و بهکارگیری سلاحها نیز میشود.
امینی تصریح کرد: در فرآیند توسعه توان نظامی، از “وعده صادق یک” تا مراحل بعدی، شاهد تحول و ارتقای قابل توجهی بودهایم؛ بهگونهای که سطح توان نظامی در “وعده صادق چهار” کاملاً متفاوت از مراحل ابتدایی آن است.
وی افزود: موجودیتی که ما داریم هم به لحاظ ساختار سیاسی و هم به لحاظ ساختار اجتماعی قوی است. نهادهایی که در این جنگ کار کردند، از خودشان کارکرد و توانایی نشان دادند؛ از جمله نهاد هیئت، بسیج و هلال احمر که بهصورت داوطلبانه وارد عمل شدند و کارکرد مؤثر داشتند. امینی ادامه داد: اگر جنگ رمضان را با شهریور 20 مقایسه کنید، یکی از مهمترین ادوار تاریخ ایران که متأسفانه در تاریخنگاری و مطالعات تاریخی ما کمتر مورد توجه قرار گرفته، تفاوتها کاملاً روشن میشود. وی گفت: در دوره شهریور 20، رضا شاه پهلوی که از سال 1299 با عنوان سردار سپه، سپس وزیر جنگ، بعد رئیسالوزرا و در نهایت پادشاه بر سر کار آمد، طی حدود 20 سال، بخش اصلی نوسازی کشور را بر پایه کار نظامی بنا کرد. مهمترین مؤلفه این دوره، توسعه نظامی بود؛ بهگونهای که بیش از 10 برابر نیروی نظامی افزایش یافت و بر اساس برخی گزارشها، نزدیک به 50 درصد بودجه کشور صرف امور نظامی میشد. فروپاشی ارتش در شهریور 20 امینی افزود: در چنین شرایطی، این ارتش با یک تهدید مواجه شد و عملاً از هم پاشید. این گزارش درست نیست که گفته میشود صرفاً ترک مخاصمه رخ داد؛ بلکه واقعیت این است که ارتش عملاً منحل شد و نیروها فرار کردند.
فروپاشی ارتش در شهریور 20
امینی افزود: در چنین شرایطی، این ارتش با یک تهدید مواجه شد و عملاً از هم پاشید. این گزارش درست نیست که گفته میشود صرفاً ترک مخاصمه رخ داد؛ بلکه واقعیت این است که ارتش عملاً منحل شد و نیروها فرار کردند.
وی ادامه داد: گزارشهایی وجود دارد که فرماندهان ارتش و حتی ساختار فرماندهی، از جمله رضا شاه، سرلشکر نخجوان، سرلشکر ریاضی و ستاد ارتش، دچار فروپاشی و بینظمی کامل شدند. بهگونهای که در کمتر از یک روز، ارتش عملاً هیچ کارکردی نداشت و تهران نیز در وضعیت بیدفاع قرار گرفت.
امینی تصریح کرد: این وضعیت را اگر با جنگ رمضان مقایسه کنید، مفهوم “تداوم” روشن میشود. یعنی این ساختار سیاسی و اجتماعی قوی است و بنیه دارد.
وی گفت: به زبان ساده، اینطور نیست که اگر رهبری رأس سیستم سیاسی ترور یا حذف شود، جامعه دچار انفعال شود. مسئله فقط شهادت یا احساسات نیست؛ موضوع این است که جامعه آگاهی، تحلیل و اراده دارد.
امینی افزود: برخی تحلیلها بر این تصور استوار بود که رهبری در رأس نظام سیاسی مانند یک داربست است و اگر این داربست برداشته شود، کل ساختار سیاسی، نظامی و اجتماعی فرو میریزد؛ اما واقعیت نشان داد این تحلیل درست نیست. جامعه بهعنوان محصول یک روند تاریخی وی ادامه داد: جامعه ایران محصول یک حرکت تاریخی است. آنچه امروز مشاهده میشود، نتیجه یک روند بلندمدت است. کاری که امام خمینی از دهه 40 آغاز کرد، ایجاد یک جامعه جدید با آگاهی، اراده و امکان حرکت بود.
جامعه بهعنوان محصول یک روند تاریخی
وی ادامه داد: جامعه ایران محصول یک حرکت تاریخی است. آنچه امروز مشاهده میشود، نتیجه یک روند بلندمدت است. کاری که امام خمینی از دهه 40 آغاز کرد، ایجاد یک جامعه جدید با آگاهی، اراده و امکان حرکت بود.
امینی گفت: جامعهای که در آن دوره دچار تخریب، انفعال و از دست دادن امکان آرزو کردن شده بود، توسط امام تغییر داده شد و برای آن چشمانداز جدیدی ساخته شد. این فرآیند بهتدریج پیش رفت و مرحله به مرحله این چشمانداز تحقق پیدا کرد تا در نهایت به جریان انقلاب اسلامی رسید که یکی از انقلابهای بزرگ تاریخ معاصر است. در حال تکمیل ...